به گزارش پی اچ دی یار، معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری برنامه آموزشی فصل تابستان ۱۳۹۹ و نیمسال اول تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹ را به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور ابلاغ کرد.

در این برنامه با تأکید بر بهره‌گیری بهینه از فصل تابستان برای جبران کاستی‌های پیشین و تقویت زیرساخت‌های آموزش الکترونیکی، برنامه آموزشی نیمسال تحصیلی آینده در محورهایی مانند «زمان آغاز سال تحصیلی»، «مقررات آموزشی» و «نحوه آموزش» تدوین و ارایه شده است.

متن کامل این برنامه که از سوی علی خاکی صدیق به رؤسای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور ارسال شده است به شرح زیر است:

با شیوع ویروس کرونا و بیماری کووید -۱۹ در جهان، به علت سرعت بالای انتقال آن با گذشت زمانی کوتاه، بسیاری از کشورها سیاست تعطیلی تمام مقاطع تحصیلی و مؤسسات آموزشی را پیش گرفتند و در ایران نیز از ابتدای اسفندماه ۹۸ و همزمان با آغاز نیمسال دوم تحصیلی ۹۸-۹۹، تمامی دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی با مصوبه ستاد ملی مبارزه با کرونا، آموزش حضوری خود را متوقف کردند. از این‌رو، با انتخاب راهبرد تبدیل کردن تهدید کرونایی به فرصت روی آوری به روش‌های نوین آموزشی، توسعه و اجرای برنامه آموزش‌های غیرحضوری، در دستور کار معاونت آموزشی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری قرار گرفت.

خوشبختانه با پشتوانه دو دهه آموزش الکترونیکی در کشور و حضور همکاران و محققان ارزشمندی در عرصه فناوری اطلاعات و آموزش‌های الکترونیکی و همچنین تلاش جمعی و همکاری ارزشمند جامعه دانشگاهی، در این مسیر پیشرفت‌های شایسته‌ای حاصل شد، تا با توقف آموزش حضوری در دانشگاه‌ها، آسیب‌های احتمالی در روند ارائه خدمات آموزشی به حداقل برسد.

اکنون شایسته است تا ضمن بهره‌گیری از بازه تابستان در جبران کاستی‌های احتمالی و به فرجام رساندن دروس عملی و کارگاهی، آمادگی لازم برای آغاز سال تحصیلی جدید بر پایه این راهنمای عمل صورت پذیرد.

بهره‌گیری بهینه از فصل تابستان

با توجه به اینکه به هر روی نمی‌توان آموزش‌های الکترونیکی را در همه موضوعات و دروس جایگزین کامل و بی‌کم‌وکاست آموزش‌های حضوری دانست و ممکن است برخی دروس و رشته‌های تحصیلی در این نیمسال تحصیلی با آسیب یا وقفه مواجه شده باشند، شایسته است تا در برنامه‌ریزی برای سال تحصیلی آتی، محور تمرکز دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی بر این امر قرار گیرد و بتوانند قدرت تطبیق خود را با شرایط جدید افزایش دهند و به‌ویژه عقب‌ماندگی برای آن دسته از دانشجویانی که در شرایط فعلی به هر علتی نتوانسته‌اند تحت پوشش آموزش‌های الکترونیکی قرار گیرند، جبران شود.

در همین زمینه دستورالعملی برای دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی کشور ارسال شد که در آن بر موارد زیر تأکید شده است:

ارزیابی تغییرات در سرفصل‌ها و محتوای دروس

تعیین دروس آسیب‌دیده و تعیین روش جبران آن با تأکید بر کلاس‌های جبرانی و ترمیمی

در نظر گرفتن زمان اضافی از سوی اعضای هیئت علمی برای رفع اشکال دانشجویان و بهبود یادگیری

برنامه‌ریزی و اقدام در تبدیل منابع مکتوب و کتاب‌های درسی به نسخه‌های الکترونیکی

در همین راستا برنامه‌ریزی لازم برای انتقال دروس کارگاهی و عملی به بازه تابستان و امکان سیّال بودن برنامه درسی در این زمینه پیش از این به اطلاع دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی رسیده بود. بر این اساس افزون بر واگذاری اختیار به دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی برای برگزاری کلاس‌های عملی به‌صورت حضوری در موعد پیش از امتحانات، مراکز آموزشی امکان یافتند در بازه تابستان نیز دروس عملی را با توزیع و کاهش جمعیت در هر گروه کلاسی ارائه کرده و در صورت لزوم این دروس تا نیمسال تحصیلی آتی نیز تداوم یابند.

اکنون نیز با تأکید مجدد بر لزوم استفاده از این فرصت برای جبران کاستی‌های احتمالی، شایسته است رؤسای دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی فرصت تابستان را در دو بخش غنیمت بشمرند و از یک سو دوره‌ها یا کلاس‌های مکمل، ترمیمی و جبران‌کننده برای نیمسال تحصیلی پیشین را طراحی و اجرا کنند و از سوی دیگر در تقویت زیرساخت‌های دانشگاه و تجهیز سخت‌افزاری و نرم‌افزاری بکوشند تا با تکمیل کاستی‌های احتمالی نیمسال گذشته و آمادگی کامل وارد سال تحصیلی آینده شوند.

برنامه آموزشی نیمسال اوّل تحصیلی ۱۴۰۰-۱۳۹۹

با توجه به احتمال و پیش‌بینی تداوم بحران کنونی و امکان متوقف ماندن آموزش‌های حضوری در دانشگاه‌ها، و با عنایت به شاخصه‌هایی همچون:

احتمال تداوم بیماری کووید -۱۹ در سال تحصیلی آتی،

فراهم شدن حد مناسبی از زیرساخت‌های آموزش الکترونیکی و ضرورت حفظ و تقویت آن،

تجربه مطلوب و پوشش گسترده آموزش‌های الکترونیکی در دانشگاه‌ها

عدم امکان بهره‌برداری از ظرفیت اسمی خوابگاه‌ها و غذاخوری‌ها

تأکید وزارت علوم، تحقیقات و فناوری بر ادامه و تقویت آموزش‌های الکترونیکی در دانشگاه‌ها و مراکز آموزش عالی در سال تحصیلی آینده است. با این حال و با توجه به ورود دانشجویان جدید (پس از برگزاری کنکور سراسری) به دانشگاه‌ها موارد زیر اعلام می‌شود:

زمان آغاز سال تحصیلی

با توجه به پیش‌بینی‌های وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی و ستاد ملّی مبارزه با کرونا درباره احتمال شیوع فزاینده کرونا در پائیز و زمستان، نیمسال تحصیلی نخست سال ۱۴۰۰-۱۳۹۹ از ۱۵ شهریور با پذیرش دانشجویان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی آغاز می‌شود.

سال تحصیلی برای دانشجویان نو ورود با توجه به مصوّبات ستاد ملّی مبارزه با کرونا مبنی بر تعویق آزمون‌های ورودی دانشگاه‌ها در همه مقاطع تحصیلی و در نتیجه اعلام نتایج نهائی پذیرفته‌شدگان در مهرماه، از ابتدای آبان‌ماه آغاز می‌شود.

مقررات آموزشی

تسهیلات پدیدآمده در مقرّرات آموزشی برای نیمسال تحصیلی آینده تداوم می‌یابد و نهادینه کردن پاره‌ای از مقرّرات تسهیل شده در تقویت آموزش‌های الکترونیکی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی در ستاد وزارت عتف دنبال خواهد شد.

دانشجویان می‌توانند به‌منظور حفظ سلامت و کاستن از آسیب‌های سفر بین‌شهری و اقامت در محیط‌های خوابگاهی، در صورت هماهنگی بین دانشگاه‌های مبداء و مقصد، نیمسال تحصیلی آینده را برای دروس کارگاهی و آزمایشگاهی و دروسی که آموزش حضوری در آنها الزامی است، در دانشگاه‌های محل زندگی خود به صورت مهمان بگذرانند. انتظار می‌رود دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی با توجه به شرایط، تسهیلات لازم برای مهمانی این دانشجویان را فراهم کنند.

به‌منظور افزایش دقت و صحت ارزیابی دانش‌اندوزی و عملکرد دانشجویان، همچون گذشته به انجام ارزیابی‌های مستمر در طول نیمسال تحصیلی و اکتفا نکردن به آزمون پایانی توصیه می‌شود.

نحوه آموزش

حفظ سلامت دانشجویان، استادان و کارکنان دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی اولویت اصلی وزارت علوم، تحقیقات و فناوری در همه برنامه‌ها و تصمیم‌گیری‌هاست و از این رو، تنها در صورت تصویب ستاد ملّی مبارزه با کرونا و امکان حضور فیزیکی ایمن دانشجویان، آموزش حضوری در نیمسال تحصیلی آتی برگزار خواهد شد.

با توجه به پیش‌بینی تداوم شیوع بیماری کووید ۱۹ در کشور و ناممکن بودن حضور تمام دانشجویان همه مقاطع تحصیلی به صورت فیزیکی در دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی، اولویت حضور و برگزاری کلاس‌های حضوری با دانشجویان تحصیلات تکمیلی خواهد بود. همچنین با ارائه دروس به‌صورت ترکیبی (حضوری- الکترونیکی) می‌توان از طول ترم برای آموزش تمام دانشجویان بهره برد.

شیوه آموزش برای دانشجویان نو ورود در صورت تأیید و مجوز ستاد ملّی مبارزه با کرونا حتی‌الامکان به‌صورت حضوری خواهد بود. زیرا آغاز تحصیلات دانشگاهی با حضور فیزیکی در بالا بردن روحیه دانشجویان نو ورود، آشنایی هرچه بیشتر آنان با محیط دانشگاه و تقویت انگیزه و اشتیاق در آموزش‌های دانشگاهی مؤثر خواهد بود.

در صورتی که به هر علت حضور فیزیکی دانشجویان نو ورود در نیمسال نخست تحصیلی ممکن نباشد، برای این گروه نیز آموزش‌های الکترونیکی و با حداقل واحد درسی ممکن ارائه خواهد شد.

در صورتی که ستاد ملّی مبارزه با کرونا حضور دانشجویان در دانشگاه‌ها و آموزش حضوری را به‌منظور حفظ سلامت دانشجویان، استادان و کارکنان مجاز نداند، آموزش در همه مقاطع تحصیلی به‌صورت الکترونیکی خواهد بود. با توجه به توسعه زیرساخت‌ها، تجربیات کسب شده و آمادگی استادان و دانشجویان، امکان ارائه تمام دروس نظری در همه مقاطع تحصیلی به‌صورت الکترونیکی در نیمسال نخست ۱۴۰۰-۱۳۹۹ وجود خواهد داشت.

در این زمینه، عمل به مسئولیت اجتماعی و ایفای نقش مؤثر از سوی نظام آموزش عالی ایجاب می‌کند که دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی توانمند در هر منطقه نسبت به کمک به آن دسته از مراکز آموزشی که از توان و امکانات کمتری در مواجهه با چالش‌های کنونی برخوردارند، برنامه‌ریزی کرده و در محورهایی همچون ارائه مشاوره‌های تخصصی و تبادل تجربیات در آموزش‌های الکترونیکی، به اشتراک گذاردن زیرساخت‌های سخت‌افزاری، نرم‌افزاری و فضاهای کارگاهی و آزمایشگاهی، در اختیار قرار دادن محتواهای درسی مناسب‌سازی شده با آموزش الکترونیکی، برگزاری آزمون‌ها و جلسات دفاع از پایان‌نامه ها و رساله‌ها، تسهیل در تعامل و تبادل اعضای هیئت علمی و نیز تسهیل امکان مهمانی و انتقال دانشجویان متقاضی در دانشگاه نزدیک به محل سکونت آنها همکاری کنند.

استفاده از کارگاه‌ها و آزمایشگاه‌ها با رعایت کامل ضوابط بهداشتی، تنظیم مناسب زمان حضور برای پرهیز از تجمع هم‌زمان دانشجویان و ضدعفونی کامل قسمت‌های مورد استفاده و تجهیزات قبل و بعد از استفاده دانشجویان میسّر خواهد بود.

لازم است فرایند دفاع از پایان‌نامه‌ها و رساله‌ها به‌منظور عدم ایجاد وقفه در دانش‌آموختگی، با استفاده از هریک از روش‌های «الکترونیکی»، «حضوری» یا «نیمه‌حضوری» با مراعات همه شروط و ضوابط برگزاری جلسه دفاع، تحت نظارت معاونت آموزشی و تحصیلات تکمیلی دانشگاه، به انجام رسد.

در صورتی که برخی از دانشجویان به عللی همچون عدم دسترسی به اینترنت، نتوانند از خدمات آموزش الکترونیکی بهره‌مند شوند، لازم است تا به‌منظور رعایت عدالت آموزشی، ترتیبی اتخاذ شود تا بسته‌های آموزشی برای این گروه تهیه و به نحو مقتضی در اختیارشان قرار گیرد.

بازگشائی خوابگاه‌ها

دانشگاه‌ها و مؤسسات آموزش عالی می‌توانند خوابگاه‌های دانشجویی را با ۵۰ درصد ظرفیت اسمی خود و رعایت کامل پروتکل‌های بهداشتی در اختیار دانشجویان قرار دهند و اولویت استفاده با دانشجویانی است که در مقاطع تحصیلات تکمیلی نیازمند به حضور فیزیکی در دانشگاه برای پیشبرد پایان‌نامه یا رساله خود هستند، دانشجویانی که در سال پایانی تحصیل قرار دارند، شرکت‌کنندگان در دوره‌های حضوری کوتاه مدت و موارد مشابه. همچنین رعایت همه ضوابط بهداشتی در خوابگاه‌ها از جمله ضدعفونی کردن هر روزه محیط و سطوح مورد استفاده، ممنوعیت استفاده از وسایل مشترک در آشپزخانه خوابگاه، پرهیز از تجمع غیرضروری و استفاده تنها یک نفر از تخت‌های دوطبقه الزامی است.

خدمات تغذیه

رعایت کامل دستورالعمل‌های بهداشتی در پخت غذا و ارائه آن در سلف‌سرویس‌ها از جمله ارائه غذا در ظروف یک‌بار مصرف و دربسته و ترجیحاً به‌صورت بیرون‌بر، تهویه مناسب محیط آشپزخانه و رستوران، افزایش زمان توزیع غذا به‌منظور پرهیز از تجمع و رعایت فاصله فیزیکی در صورت سرو غذا در سلف‌سرویس الزامی است.

شایان ذکر است در طول نیمسال تحصیلی آینده و با توجه به تجربیات موفق در نیمسال تحصیلی جاری، تمامی جلسات دانشگاه، در صورت عدم تعارض با مصوبات ستاد ملّی مبارزه با کرونا و با تشخیص مدیریت دانشگاه به شیوه حضوری برگزار خواهد شد و در غیر این صورت به شیوه نیمه حضوری یا غیرحضوری به انجام خواهد رسید. حضور اعضای هیئت علمی با رعایت دستورالعمل‌های بهداشتی در دانشگاه مطابق مقررات الزامی است.

کلاس‌ها قبل از پایان مهر آغاز خواهد شد، اما دانشجویان از اول آبان با اطمینان بیشتر کلاس‌های آموزشی خود را شروع خواهند کرد.

به هیچ عنوان ترم آینده را ماه بهمن آغاز نمی‌کنیم.

در حال حاضر دانشگاه‌ها در حال آماده شدن اند تا ترم آینده را به صورت مجازی برگزار کنند.

معاون آموزشی وزارت علوم با تاکید بر اینکه به احتمال زیاد ترم تحصیلی آینده به صورت مجازی برگزار خواهد شد، گفت: بازگشایی دانشگاه‌ها به معنی این نیست همه دانشگاه‌ها از این تاریخ فعالیت خود را آغاز کنند بلکه نوعی مجوز آغاز فعالیت آموزشی این مراکز است.

دکتر علی خاکی صدیق در افتتاحیه مرکز آموزش الکترونیکی دانشگاه خوارزمی با اشاره به صحبت‌های رئیس جمهور در خصوص بازگشایی دانشگاه‌ها گفت: بازگشایی دانشگاه‌ها این به این معنی نیست که همه دانشگاه‌ها از ۱۵ شهریور مانند ایام قبل کرونا ترم را شروع کنند، بلکه این یک معیار زمانی است که بر اساس آن دانشگاه‌ها می‌توانند فعالیت خود را آغاز کنند بنابراین ممکن است برخی دانشگاه‌ها از همین تاریخ بازگشایی شوند و برخی نیز دیرتر فعالیت خود را آغاز کنند.

وی در ادامه تاکید کرد: در جلساتی که با مسئولان وزارت بهداشت داشته‌ایم، پیش بینی شده است که پیک کرونا را در پاییز و زمستان خواهیم داشت، از این رو برای آنکه تأثیرگذاری آن را کم کنیم، ترم جدید زودتر شروع می‌شود.

دکتر خاکی صدیق افزود: وزارت بهداشت اول شهریورماه را برای بازگشایی دانشگاه‌ها و آغاز نیمسال تحصیلی پیشنهاد داده بود، اما چون برخی دانشگاه‌ها آمادگی لازم را نداشتند، تاریخ شروع ترم به ۱۵ شهریورماه موکول شد.

معاون آموزشی وزارت علوم تصریح کرد: در نیمسال جدید، آموزش‌های الکترونیکی استمرار خواهد داشت و فقط در برخی رشته‌های تحصیلات تکمیلی ممکن است آموزش حضوری داشته باشیم.

دکتر خاکی صدیق همچنین تاکید کرد: خوابگاه‌های دانشجویی در ترم تحصیلی آینده نیز به صورت محدود و با نیمی از ظرفیت، بازگشایی خواهند شد.

 به گزارش مهر، علی خاکی صدیق صبح سه شنبه 30 ام اردیبهشت در نشست خبری ویدئو کنفرانس با خبرنگاران آموزش عالی گفت: ستاد ملی مقابله با کرونا شرایط حضور دانشجویان در دانشگاه ها را فراهم کرده است و دانشگاه هایی که این شرایط را دارند، می توانند از ۱۷ خرداد پذیرای دانشجویان باشند.

وی افزود: اولویت با دانشجویان کارشناسی ارشد برای اتمام پژوهش ها و پروژه های عملی است؛ هم اکنون درصد قابل توجهی از دانشگاه ها با آموزش های غیرحضوری درس ها را پیش می برند و درحال پایان مباحث درسی هستند.

معاون آموزشی وزارت علوم ادامه داد: استمرار آموزش الکترونیکی توصیه اول به دانشگاه ها است اما بخش عمده ای از کار دانشجویان کارشناسی ارشد پژوهش است و نیاز به حضور در آزمایشگاه و کارگاه های عملی دارند که با توجه به رعایت پروتکل های بهداشتی وزارت بهداشت، این امر امکان‌پذیر خواهد بود.

دانشجویان شهرهای قرمز نمی توانند در دانشگاه ها حضور یابند

خاکی صدیق درباره دانشجویانی که در مناطق قرمز حضور دارند، افزود: دانشجویانی که در شهرهای وضعیت قرمز حضور دارند، نمی توانند در دانشگاه حضور یابند و بخشی از آموزش که به صورت راه دور است، برای آنها ادامه می یابد و بخش های عملی و کارگاهی باید بماند تا ستاد کرونا برای آن تصمیم گیری کند.

خاکی صدیق درباره دانشجویانی که تحصیل شان در این ترم ادامه می یابد، گفت: هر دانشجویی که نتواند دروس را به پایان برساند، باید ترم را برای آنها افزایش دهیم و طول ترم بدون احتساب در سنوات انجام می شود تا لطمه ای به دانشجو وارد نشود.

معاون آموزشی وزارت علوم با اشاره به ترم تابستانی افزود: دانشگاه ها به ویژه آن دانشگاه هایی که دانشجویان ترم آخر دارند، می توانند ترم تابستانی را برگزار کنند.

وی ادامه داد: همچنین آن دسته از دانشجویانی که یک یا دو درس آن ها باقی مانده تا فارغ التحصیل شوند، ما این تعداد درس را به چهار درس افزایش داده ایم تا مشکلی برای آنها به وجود نیاید.

معاون آموزشی وزارت علوم درباره ترم آینده گفت: پیش بینی دقیق برای ترم آینده و شرایط آن در حال حاضر برای هیچکس امکانپذیر نیست. طبق رصدهایی که از آموزش عالی دنیا داشته ایم، سایر کشورها نیز به طور قطعی نمی دانند که چه اتفاقی در ترم های دیگر خواهد افتاد.

وی ادامه داد: در حال حاضر دانشگاه های خوب دنیا اعلام کرده  اند همه آموزش های الکترونیکی را برگزار کرده و بسته به شرایط تصمیم گیری خواهند کرد. در حال حاضر زیرساخت ها فراهم شده است. اگر شرایط بیماری همچنان ادامه یابد و ما نتوانیم حضور دانشجویان را داشته باشیم با این تجربه ای که در این ترم داشته ایم، ممکن است آموزش ها به صورت الکترونیکی ادامه یابد، البته نمی توان گفت که ترم آینده صددرصد به صورت حضوری یا به صورت الکترونیکی خواهد بود.

۸۶ درصد دانشجویان تحت پوشش آموزش مجازی قرار گرفتند

وی درباره اینکه دانشگاه ها تا چه اندازه از آموزش های الکترونیکی استفاده کرده اند، گفت: ۸۶ درصد دانشجویان تحت پوشش آموزش های مجازی قرار گرفته اند.

خاکی صدیق ادامه داد: برای ترم مهرماه آمادگی داریم و اگر ضرورت پیدا کرد، دانشگاه ها به شیوه الکترونیکی ادامه دهند. البته تمام اینها به شرایطی که خواهیم داشت، بر می گردد. امیدواریم برای ترم آینده شرایط حضور دانشجویان را داشته باشیم.

وی افزود: بر اساس تحلیل متخصصان فن آموزش، آموزش پس از کرونا قطعا در ایران و خارج از کشور متفاوت خواهد بود.

معاون آموزشی وزیر علوم در خصوص حذف ترم و سختگیری هایی که دانشگاه ها در این خصوص دارند، گفت: ما به دانشگاه ها توصیه کرده ایم که با دانشجویان همراهی کنند. اگر دانشجویی مشکل داشته باشد و امکانات آموزش حضوری را نداشته باشد این حق را دارد که ترم را بدون احتساب سنوات حذف کند.

زمان شروع ترم آینده

وی درباره زمان شروع ترم آینده و اینکه آیا با تأخیر خواهد بود گفت:  تمام تلاش دانشگاه ها این است که برای دانشجویان جدید الورود ترم را در زمان خود آغاز کنند. البته این بستگی به این خواهد داشت که زمان اعلام نتایج کنکور و امکانات دانشگاه ها برای پذیرش دانشجویان به چه صورت خواهد بود.

معاون آموزشی وزیر علوم ادامه داد: دانش آموختگی برخی از دانشجویان با تأخیر مواجه شده است و این مشکل است، چون اکثر آنها خوابگاهی هستند، از طرفی دانشجویان جدیدالورود نیز به خوابگاه نیاز دارند و این یک مسئله جدی برای دانشگاه ها است و ممکن است نتوانند شرایط را مدیریت کنند و این یک گزینه است که ترم آینده دانشجویان جدیدالورود از بهمن ماه باشد. البته این به پارامترهای دیگر مانند زمان اعلام نتایج کنکور نیز بستگی دارد.

خاکی صدیق خاطرنشان کرد: ما باید این دستاورد آموزش عالی را که در طول سه ماه گذشته با جدیت خانواده آموزش عالی به دست آمده است قدردان باشیم و بتوانیم از این تجربیات در پساکرونا استفاده کنیم و آموزش خود را ارتقای کیفی دهیم.

۹۰درصد دانشگاه ها اینترنت رایگان دارند

وی در خصوص اینکه چند درصد دانشگاه ها از اینترنت رایگان استفاده می کنند، گفت: تا جایی که اطلاع دارم ۹۰ درصد دانشگاه ها دارای اینترنت رایگان هستند.